Sözlük D E F G

D
Defragmante Etmek(Bilgisayar) Bilgisayarlar (daha doğrusu işletim sistemleri) verileri harddisk veya başka bir veri saklama ortamı içine yazarken genellikle ilk buldukları uygun boş alanı kullanırlar. Böyle olunca özellikle büyük veya farklı zamanlarda yaratılan dosyalarla ilgili bilgiler harddisk üzerinde değişik alanlarda dağınık olarak yerleşir. Zaman içinde bu dağınık yerleşim yüzünden bilgisayarınızın verilere ulaşma hızı bir miktar artabilir ve bilgisayarınız yavaşlayabilir. Bunu engellemek için harddiskinizi veya özellikle büyük hacimlere sahipseler diğer veri saklama ortamlarını defragmante edebilirsiniz. Bu iş için özel olarak yazılmış işletim sistemiyle birlikte gelen ücretsiz programlar kullanabilirsiniz. Günümüzdeki modern işletim sistemlerinde defragmantasyon çok az miktarda olur, çoğu zaman bir sorun oluşmaz. Bkz. Fragmante olmak (İng. Defragmentation)
Deklanşör(Fotoğraf) Makine üzerinde bulunan, fotoğraf çekerken film üzerine ışık düşmesi için lens sistemi içindeki kapakları ayarlanan süre boyunca açılmasını sağlayan düğme. (İng. Shutter)
Denetim Masası(Bilgisayar) Windows işletim sisteminde bilgisayarın donanım ve yazılım seçeneklerini ayarlamak için yaratılmış program grubu. (İng. Control Panel)
Disk Sıkıştırma(Bilgisayar) Özellikle sabit disklerin içindeki bilgilerin hacminin küçültülmesi. Bunun için arada oluşmuş veri tekrarlamaları gibi özellikler kullanılır. Böylece sabit disk üzerinde oldukça fazla yer açılmış olur. Böyle veri diskleri normal dosya yöneticileri tarafından çalıştırılamaz. Bu iş için sıkıştırma için kullanılan programın sıkıştırılmış verileri tekrar açması sonra da gerekli programları çalıştırması gerekir. Böyle olunca sabit diskin çalışması yavaşlayacaktır. Zamanımızda sabit disklerin hacminin artması ve ucuzlaması nedeniyle bu tip programlar daha az kullanılmaktadır. (İng. Disk Compression)
Donanım(Elektronik, Bilgisayar) Bilgisayar ve bazen elektronik aletlerde mikro işlemci, ana kart, güç kaynağı veya hoparlör gibi parçalar. (İng. Hardware)
DOS(Bilgisayar) Bilgisayarın dosya kopyalama veya silme gibi temel işlevlerini yapan donanım ile yazılım arasındaki ilk veri iletişimini sağlayan temel işletim sistemi. Bu basit sistemi çalıştırmak için Windows XP’de “Başlat>Donatılar>Komut İstemi” yolunu izleyebilirsiniz. Böylece ortaya çıkan pencerede komut satırına yapılması gerekli işlevleri yazarak çalışırsınız. Bazen Windows çalışamayacak kadar bozuk olduğu durumlarda, bilgisayarı bir sistem disketi ile açarsanız DOS komutları kullanarak basit işleri yapmanız olanaklı olur. Örneğin önemli verilerinizi böylece yedekleyebilirsiniz. İngilizcede “Disc Operating System” sözcüklerinin baş harflerinden oluşur. (İng. DOS)
Dosya(Bilgisayar) Bilgisayarınızla çalışırken kullandığınız programlar veya işletim sistemine ait programlar sabit disk üzerinde değişik adlarda veri kümeleri yazarlar, bunların hepsine dosya denir. Bir kütüphanede bulunan değişik biçimlerde ve içerikteki kitaplar gibi dosyalar üzerine ilgili programların yarattığı veya gereksinim duyduğu çok çeşitli veriler depolanır. Dosya adları bir nokta ile ayrılan iki parçadır. Nokta solunda dosyanın en fazla 256 harften oluşan bizim tanıyacağımız adı bulunur. Noktanın sağında ise dosyanın hangi programla ilişkili olduğunu veya içindeki verilerin türünü gösteren genellikle üç harften oluşan bir kısaltma vardır. (İng. File)
Dosya Yöneticisi(Bilgisayar) Bilgisayarınızın kullandığı dosyaları ekrana getiren, genellikle solda dizin sistemi, sağda ise dizinlerin içindeki dosyaları gösteren bir program. Bu program yardımıyla dosyalarınızı kopyalayabilir, silebilir veya ilgili programları kullanarak açabilirsiniz. Windows işletim sisteminde bu işi “Windows Gezgini” yapar fakat daha kapsamlı bir dosya yöneticisi isterseniz freeware veya shareware olarak bulunabilen birçok başka seçeneğiniz de vardır. (İng. File manager)
Duvar Kağıdı(Bilgisayar) Bilgisayar ekranında pencere, menü veya ikonların arkasında görülen boş alanı daha güzel hale getirmek isterseniz duvar kağıtlarını kullanırsınız. Yani Windows’un sağladığı örneklerden veya internetten bulabileceğiniz resimlerden seçerek bu boşluğu değerlendirebilirsiniz. (İng. Wallpaper)
E
Ekran Koruyucusu(Elektronik, Bilgisayar) Bilgisayar ekranlarının veya bazen televizyon ekranlarının uzun süreli açık kalması sonucunda monitör camının arkasında bulunan görüntü oluşturan tabakanın bir bölgesi veya tamamı yanabilir. Bunu engellemek için bilgisayar veya Bluray oynatıcısı gibi cihazlarda belli bir süre beklendiğinde monitör veya televizyon ekranı üzerinde genellikle arkaplanı koyu renkli olan hareketli bir görüntü ortaya çıkar. Günümüzde kullanılan bilgisayar mönitörlerinde veya TV’lerde LCD, OLED veya AMOLED ekranların bir kullanım süresi vardır. Bu yüzden monitör veya televizyonun ekranının korunması için koyu renkli bir ekran koruyucusu önerilir. (İng. Screen Saver)
Enstantane Öncelikli(Fotoğraf) Fotoğraf makinelerinde kullanıcının enstantane süresini sabit olarak ayarlayıp, makinenin içindeki programla değişen ışık koşullarına göre diafram açıklığını ayarlaması işlevi.(İng. Shutter Priority)
Enstantane Süresi(Fotoğraf) Fotoğraf çekilirken deklanşöre basıldığında lensin açık kaldığı süre.
F
f Sayısı(Fotoğraf) Diafram açıklık ölçüsü. f11 denildiğinde, diafram lense gelen ışığın 11’de birini geçiriyor demektir. (İng. f Number)
Fare(Bilgisayar) Bilgisayarda çalışırken menüleri açmak, imleçi istediğimiz yere getirmek veya herhangi bir alanı seçmek gibi işlerde kullanılan donanım. Fare kullanımının temel amacı imleçi hareket ettirmektir fakat bu işlevlerin çoğu klavyeden de kısa yollar ile yapılabilir. Farelerin altında çoğunlukla bir top vardır, bu topun fare hareket ettirilirken dönmesi ile oluşan uyarılar bilgisayara gönderilir. Top yerine bir çubuk yada elle çevrilen top kullanılan fare tipleri vardır. Bazı yeni model farelerde (Optik fare) alttaki topun yerini bir led almıştır, bu ledin yarattığı ışığın masa yüzeyinden yansıması nedeniyle oluşan etkiler yine imleçi hareket ettirmekte kullanılır. (İng. Mouse)
Film(Fotoğraf) Işığa duyarlı bir tabaka sayesinde fotoğraf makinesi aracılığı ile üzerine görüntü kaydedilebilen saydam elastik tabaka.
Film Hızı(Fotoğraf) Filmin ışığa karşı hassasiyetinin ölçüsü. Zamanımızda bütün dünyada bunun ölçüsü olarak ISO (International Standards Organization) kullanılmaktadır, bu değer büyüdükçe ışığa hassasiyet artar. (İng. Film Speed)
Filtre(Fotoğraf) Genellikle lens önüne takılarak belli dalga boyundaki ışığın geçmesini artıran veya azaltan, cam veya başka saydam materyalden yapılmış parça. (İng. Filter)
Formatlama(Bilgisayar) Bilgisayarlarda veri saklamakta kullanılan hafıza kartı, hard disk veya CD’ler gibi medyaların ilk alındıklarında çoğunlukla içerilerinde hiçbir manyetik veya benzeri kayıt yoktur. Halbuki bunların veri saklanmasında kullanılmaları için belli bir düzen içinde manyetik olarak işaretlenmeleri gerekir. Bu düzenlenmeyi bir kitaplığın rafına benzetebiliriz. Formatlama yaptıktan sonra bu medya bilgisayar tarafından kolayca tanınır ve istenirse üzerine veri yazılır. Daha önce formatlanıp veri yazılmış medyaları tekrar formatlarsak üzerlerindeki bütün veriler silinir, sadece veri yazılacak boş bölmeler kalır. (İng. Formatting)
Fragmante olmak(Bilgisayar) Bilgisayarlar (daha doğrusu işletim sistemleri) verileri harddisk veya başka bir veri saklama ortamı içine yazarken genellikle ilk buldukları uygun boş alanı kullanırlar. Böyle olunca özellikle büyük veya farklı zamanlarda yaratılan dosyalarla ilgili bilgiler harddisk üzerinde değişik alanlarda dağınık olarak yerleşir. Böyle dağınık veri yerleşimi olan veri saklama ortamlarına fragmante olmuş (parçalanmış) denir. Zaman içinde bu dağınık yerleşim yüzünden bilgisayarınızın verilere ulaşma hızı bir miktar artabilir ve bilgisayarınız yavaşlayabilir. Bunu engelemek için harddiskinizi haftada bir defragmante etmelisiniz. Bunun için Windows XP disk birleştirisinin yolu: Başlat>Tüm Programlar>Donatılar>Sistem Araçlar>Disk Birleştiricisi. Bkz. Defragmantaston (İng. Fragmentation)
G
Görev Yöneticisi(Bilgisayar) Windows işletim sisteminde o an için çalışan programları izlemek için kullanılan programdır. Bu programa ulaşmak için Windows XP’de ctrl+alt+del tuşlarına aynı anda basılır. Bundan sonra çıkan pencerede “Uygulamalar” sekmesinde çalışan programları, “İşlemler” sekmesinde belleğe yüklenmiş programları, “Performans” sekmesinde işlemci ve bellek çalışmasını, “Ağ iletişimi” sekmesinde veri alışveriş hızını ve “Kullanıcılar” sekmesinde de kullanıcı isimlerini görürsünüz. Bu program en sıklıkla kilitlenmiş programları kapatmak için kullanılır. Bunun için önce Görev Yöneticisini açarsınız, sonra “Uygulamalar” sekmesinde çalışmayan programı seçersiniz, sonra da “Görevi Sonlandır” düğmesine tıklarsınız. (İng. Task Manager)
Gren(Fotoğraf) Bir film veya fotoğraf kartı üzerinde, gümüş tuzlarının oluşturduğu renk bilgisi taşıyan en küçük nokta. Normalde bu noktalar gözle görülemeyecek kadar küçüktür fakat özellikle yüksek ISO değerli filmlerde çok büyük olabilirler. (İng. Grain)
Grenlenme(Fotoğraf) Özellikle yüksek ISO değerli film kullanılmasıyla ortaya çıkan, film yada fotoğraf üzerindeki renk bilgisi taşıyan noktaların (gren) belirginleşmesi.