Polarize Filtre

Polarize Filtre

Birçok fotoğraf meraklısı gibi siz de doğa fotoğrafları çekmeyi seviyorsanız aldıktan sonra hiç pişman olmayacağınız tek yardımcı araç belki de polarize filtredir. Bu filtre ile gökyüzü ve deniz daha mavi, diğer nesnelerden yansıyan renkler daha doygun olacaktır. Ayrıca polarize filtre ile bir durgun suyun içindeki veya bir camın arkasındaki nesneleri görüp fotoğraflarını çekme şansınız olacaktır. Sonuçta doğa fotoğraflarınızı bir sihirli değnek değmişçesine güzelleştiren bu filtreyi çok seveceksiniz.

“Polarize” Ne Anlama Geliyor?

Çevremizdeki nesnelerden yansıyarak gözümüzün algıladığı ve fotoğraf çekmemizi sağlayan ışık genel olarak her açıda hareket eden dalgalardan oluşmuştur. Bu dalgalar aynı zamanda renkleri oluşturacak biçimde çok değişik dalga boylarında olacaktır. Eğer ışığın önüne, bir yansıma sağlayan belli bir açıda düzgün bir yüzey çıkarsa, buradan ışık dalgaları sadece bir açıda yansır ve böylece polarize ışık oluşur. Polarize ışığın dalga boyu değişmediğinden çıplak gözle farkı anlamak olanaksızdır.

Polarize terimi “kutuplaşma” anlamına gelir, polarize ışıkta sadece belli bir açıdaki dalgalar vardır. Bir yüzeyden yansıyarak oluşan polarize ışığın açısı yansıtıcı yüzeye paralel olacaktır. Doğada polarize ışık oluşumunun en sık görüldüğü durumlar durgun su yüzeylerinden yansımadır. Benzer biçimde gökyüzünden veya camlardan belli bir açıda yansıyan ışık da polarize biçimdedir. Aynalardan yansıyan ışığın bir kısmı da polarize olur, bunun nedeni aynadaki yansıtıcı yüzey değil, ışığın camın yüzeyinden yansımasıdır. Parlak metallerde yansıma daha değişik bir biçimde olduğundan ışık polarize olmaz.

Polarize Filtre Etkisi

Işığı polarize etmek veya polarize olmuş ışığı engellemek ya da aksine geçmesini sağlamak için polarize filtreler kullanılır. Polarize filtreler zamanımızda, içinde aynı yönde uzun moleküller içeren kristaller kullanılarak üretilir. Bu uzun moleküller arasındaki boşluklar, bir elek gibi üzerine gelen ışığın sadece belli bir doğrultuda olanlarının geçmesine izin verir. Böylece filtre üzerine düşen normal ışık diğer taraftan polarize olarak çıkacaktır. Bunun yanında bu filtreler üzerine polarize ışık düşürülürse de filtredeki aralıkların doğrultusu ile aynı açıda olmayan polarize ışık arka tarafa geçemeyecektir. Polarize ışığın dalgalarının açısı, filtrenin ızgarasının açısıyla aynı ise ışık filtrenin diğer tarafına geçebilecektir. Fotoğraf çekerken bu iki özelliği kullanarak güzel etkiler yaratmak için lensin önüne polarize filtre takmalısınız.

Polarize Filtre Etkisi
Polarize Filtre Etkisi

Polarize Filtrenin Kullanımı

Polarize filtreler sadece doğa fotoğrafçılığında değil, obje üzerindeki yansımaları azaltarak ürün fotoğrafı çekerken ticari fotoğrafçılıkta veya renklerin kontrastını değiştirmek için siyah-beyaz fotoğrafçılık gibi bir çok alanda kullanılabilir. Polarize filtrenin bu kadar güzel etkileri olduğuna göre neden sürekli kullanılmadığına gelince, bu filtrenin film üzerine düşen ışığı azaltarak ışık ölçümlerini yaklaşık 2 durak (stop) kadar azaltacağını bilmelisiniz. Polarize filtreler, üzerine gelen ışığın sadece bir kısmını geçirdiği için bu son derece doğal bir sonuçtur. Makine içine giren ışığın böyle azalması ise bazı ışık koşullarında fotoğraf çekmeyi olanaksız hale getirebilir. Fotoğraf çekerken polarize filtreyi sadece uygun koşullar oluştuğunda, daha açık diyafram veya daha uzun enstrantane süreleri seçerek kullanmanız gereklidir.

Polarize Filtre
Tipik Bir Polarize Filtre

Sahibi olduğunuz polarize filtrenin ne tipte olduğunu bilmiyorsanız aşağıdaki basit test bunu anlamakta size yardımcı olacaktır. Filtreyi bir gözlük camı gibi gözünüze tutarak bir aynaya bakarsanız, lineer polarize filtrelerde aynada kendi gözünüzü rahatlıkla görebilirsiniz. Lineer polarize filtreyi tersine çevirip de bu sefer arkasından bakarsanız aynada yine aynı görüntü olacaktır. Gözünüz etrafından yansıyan ışık filtre içinden geçip polarize olacak, aynaya gidip tekrar yansıyacak, bu yansıma ile polarizasyon açısı değişmeyeceğinden sorunsuz biçimde tekrar filtreden geçecektir. Böylece lineer polarize filtre ile aynada her iki yönde de gözünüzü rahatlıkla görebilirsiniz.

Sirküler filtrelerde ise makineye takılan taraf gözünüzün önünde olursa aynı biçimde ışık sırasıyla filtreden, aynadan ve yeniden filtreden geçerek gözünüze ulaşacaktır. Sirküler polarize filtreyi bu kez tersine çevirirseniz yani makineye takılan çerçeve aynaya doğru olursa, aynada gözünüzü çok daha koyu bir biçimde görürsünüz. Bu etki sirküler polarize filtrelerin ışık dalgalarını bir çeyrek dalga boyu geçiktirmesine bağlıdır. Filtreyi ters tutarsanız bu iki çeyrek gecikme üstüste binecek ve ışık dalgalarının genliği çok düşecektir. Bu da aynadan yansıyan ışık dalgalarının ters tutulan sirküler polarize filtreden çok az geçebileceği anlamına gelir.

Püf Noktaları

Polarize filtreyi çevirerek en koyu renkleri bulmak yukarıda anlattığımız biçimde olanaklı ama bu koyu renkler bazı zamanlar aşırıya kaçar ve fotoğraftaki doğal renkleri bozabilir. Amacımız insan gözünün gördüğü biçime yakın fotoğraflar çekmek olacağına göre doğal olmayan renkleri engellemek için bu çevirme işini yaparken maksimum noktadan biraz geri gelmeliyiz.

Bazı polarize filtrelerin camında istenmeyen bir renkte örneğin yeşil bir ton vardır. Böylece çektiğiniz her fotoğrafta biraz yeşile kayma görürsünüz. Polarize filtreler sadece gri renkli olmalıdırlar. Bu yüzden polarize filtre alırken mutlaka deneyerek veya önce kullanıcılara sorarak karar verin.

Son zamanlarda bazı kaliteli güneş gözlüklerinde cam üzerine ışığı polarize edecek bir tabaka eklenmeye başlandı. Aracınızı güneşli bir günde kullanırken, güneş ışığı karşıdan geliyorsa, yoldan ve otomobil direksiyonunun önündeki yüzeylerden bazen çok fazla oranda yansıma olabilir. Yansıyan bu ışıklar, bu yüzeyler cam veya aynadan yapılmamış olsa da bir miktar polarize olacaktır. Polarize filtre özelliği olan gözlük kullanırsanız yansıyan bu ışık bir miktar engellenecektir. Böylece araç kullanırken yolu daha iyi görebilirsiniz. Güneş gözlüğü alırken bunu da düşünmeniz yerinde olacaktır.

Meraklısına…

Sirküler polarize filtreler, bir lineer polarize filtre üzerine ışığı geçerken değiştirecek optik etkili bir tabaka eklenerek elde edilir. Bu tabaka özel bir kristalden oluşur ve üzerine gelen polarize ışığı aynı yönde iki ayrı dala ayırır. Bu tip yansıma yapan kristaller çok eskiden beri bilindikleri halde kullanımları son zamanlarda artmıştır. Bu tip kristallere örnek olarak,mika, kalsit ve quartzı verebiliriz. Bu tabaka, 45 derece açıyla yerleştirildiğinden üzerine gelen polarize ışığın bir kısmının polarizasyon açısının değişmesine de neden olur. Polarize ışığın açısının değişmesi kristalin yapısı nedeniyle her seferinde biraz farklıdır ve spiral gibi dönerek ilerleyen dalgalar elde edilir.

Bu tabaka ikinci daldaki ışığın aynı zamanda çeyrek dalga boyu kadar gecikmesini sağlar. Bu gecikmenin nedeni bu dalgaların kristal içinde diğerine göre daha uzun bir yol almasıdır. Gecikmenin miktarı kristal tabakasının kalınlığı değiştirilerek ayarlanabilir. Bu kalınlık, gözle görünen ışık skalası içinde tam ortada bulunan sarı rengin dalga boyunun dörtde biri kadar gecikme sağlayacak biçimde seçilir. Bu nedenle sirküler polarize filtreler fotoğraf çekerken özellikle sarı ışık ve yakınında bulunan renklerde azalma yönünde değişikliklere neden olurlar. Bunu engellemek için bazı üreticiler polarize filtreler üzerine bu etkiyi azaltacak “skylight” filtre tabakası eklerler.Son