Polarize Filtre

Polarize Filtre

Polarize filtre üzerine gelen ışık dalgalarının sadece bir açıda olanları geçiren bir optik araçtır. Fotoğraf çekerken polarize filtre kullanılırsa yansımalar engellenir ve renklerin daha doygun olmasını sağlanır.

Polarize filtre doğa fotoğrafları çekerken etkileri nedeniyle en önemli yardımcı araçtır. Bu filtre ile gökyüzü ve deniz daha mavi, diğer nesnelerden yansıyan renkler daha doygun olacaktır. Ayrıca polarize filtre ile bir durgun suyun içinde veya bir camın arkasındaki nesneleri görüp fotoğraflarını çekme şansı olacaktır.

“Polarize Işık” Nedir?

Çevremizdeki nesnelerden yansıyarak gözümüzün algıladığı ve fotoğraf çekmemizi sağlayan ışık genel olarak her açıda hareket eden dalgalardan oluşmuştur. Bu dalgalar aynı zamanda renkleri oluşmasını sağlayan çok geniş dalga boyu yelpazesi içinde olacaktır. Işığın önüne yansımaya neden olan belli bir açıda düzgün bir yüzey çıkarsa buradan ışık dalgaları sadece bir açıda yansır ve böylece polarize ışık oluşur. Polarize ışığın oluşması sırasında dalga boyu değişmediğinden çıplak gözle anlaşılabilecek bir renk farkı ortaya çıkmaz.

Polarize Filtre Etkisi
Polarize Filtre Etkisi

Polarize terimi “kutuplaşma” anlamına gelir, polarize ışıkta sadece belli bir açıdaki dalgalar vardır. Bir yüzeyden yansıyarak oluşan polarize ışığın açısı yansıtıcı yüzeye paralel olacaktır. Doğada polarize ışık oluşumunun en sık görüldüğü durumlar durgun su yüzeylerinden yansımadır. Benzer biçimde gökyüzünden veya camlardan belli bir açıda yansıyan ışık da polarize biçimdedir.

Aynalardan yansıyan ışık, aynanın yapısında bulunan camdan yansıyan çok küçük bir kısmı hariç, polarize olmaz. Parlak metallerde, örneğin otomobillerdeki nikelajlı parçalardan ışık yansıması fiziksel olarak daha değişik bir biçimde olduğundan ışık polarize olmaz. Bu nedenle polarize filtre kullanılarak ayna veya parlak metallerden yansıyan ışığın fotoğraf üzerinde yaptığı etki değiştirilemez. Örneğin parlak metalik ambalajı olan ürünlerin veya otomobillerin fotoğrafının çekilmesi sırasında kötü görüntüler oluşturan yansımalar polarize filtre ile engellenemez.

Polarize Filtre Ne İşe Yarar?

Polarize Filtre
Tipik Bir Polarize Filtre

Fotoğraf çekerken yansımalardan kaynaklanan çoğu zaman istenmeyen kötü etkiler yaratan ışığı engellemek için polarize filtreler kullanılır. Polarize filtreler zamanımızda, içinde aynı yönde uzun moleküller içeren kristaller kullanılarak üretilir. Bu uzun moleküller arasındaki boşluklar, bir elek gibi üzerine gelen ışığın sadece belli bir doğrultuda olanlarının geçmesine izin verir. Böylece filtre üzerine düşen normal ışık diğer taraftan polarize olarak çıkacaktır. Bunun yanında bu filtreler üzerine polarize ışık düşürülürse de filtredeki aralıkların doğrultusu ile aynı açıda olmayan polarize ışık arka tarafa geçemeyecektir. Polarize ışığın dalgalarının açısı, filtrenin ızgarasının açısıyla aynı ise ışık filtrenin diğer tarafına geçebilecektir.

Polarize Filtrenin Kullanımı

Polarize filtreler sadece doğa fotoğrafçılığında değil, obje üzerindeki yansımaları azaltarak profesyonel fotoğrafçılıkta ürün fotoğrafı çekerken veya siyah-beyaz fotoğrafçılıkta renklerin kontrastını değiştirmek amaçlı olarak kullanılabilir. Polarize filtre fotoğraf makinesi içinde girerek film veya sensör üzerine düşen ışığı yaklaşık 2 durak (stop) kadar azaltır.

Polarize filtre üzerine gelen ışığın sadece bir kısmını geçirdiği için makine içinde film veya sensör üzerine gelen ışığın şiddetinin azalması gibi doğal bir sonuç olacaktır. Makine içine giren ışığın böyle azalması ise bazı ışık koşullarında fotoğraf çekmeyi olanaksız hale getirebilir. Fotoğraf çekerken polarize filtreyi sadece uygun koşullar oluştuğunda, daha açık diyafram veya daha uzun enstantane süreleri seçerek kullanmanız gereklidir.

Lineer ve Sirküler Polarize Filtre Ayrımı

SLR fotoğraf makinelerinin netlik ayarı ve ışık şiddeti ölçümü sistemleri lens içinden geçen ışık yardımıyla yapılır. Fotoğraf çekerken lense takılan polarize filtre lineer tipte ise fotoğraf makinesinin ölçüm için kullanacağı ışığı değiştireceği için kötü sonuçlar yaratabilir. Bu yüzden özellikle SLR mekinelerde lineer polarize filtre yerine sirküler filtre kullanılmanız önerilir. Polarize filtre satın alırken buna dikkat etmeniz gereklidir, fakat elinizde daha önceden satın alınmış ve tipini bilmediğiniz bir polarize filtre varsa aşağıdaki yöntem işinize yarayacaktır.

Polarize filtreyi lense takılan vidalı kısım yüzünüze doğru olacak biçimde bir gözlük camı gibi gözünüze tutarak bir aynaya bakın. Lineer polarize filtrelerde aynada kendi gözünüzü rahatlıkla görebilirsiniz. Lineer polarize filtrenin yönünü tersine çevirip de bu sefer arkasından bakarsanız aynada yine aynı görüntü olacaktır. Gözünüz etrafından yansıyan ışık filtre içinden geçip polarize olacak, aynaya gidip tekrar yansıyacak, bu yansıma ile polarizasyon açısı değişmeyeceğinden sorunsuz biçimde tekrar filtreden geçecektir. Böylece lineer polarize filtre ile aynada her iki yönde de gözünüzü rahatlıkla görebilirsiniz.

Sirküler filtrelerde ise makineye takılan taraf gözünüzün önünde olursa aynı biçimde ışık sırasıyla filtreden, aynadan ve yeniden filtreden geçerek gözünüze ulaşacaktır. Sirküler polarize filtreyi bu kez tersine çevirirseniz yani makineye takılan çerçeve aynaya doğru olursa, aynada gözünüzü çok daha koyu bir biçimde görürsünüz. Bu etki sirküler polarize filtrelerin ışık dalgalarını bir çeyrek dalga boyu geçiktirmesine bağlıdır. Filtreyi ters tutarsanız bu iki çeyrek gecikme üstüste binecek ve ışık dalgalarının genliği çok düşecektir. Bu da aynadan yansıyan ışık dalgalarının ters tutulan sirküler polarize filtreden çok az geçebileceği anlamına gelir.

Polarize Filtre İçin Püf Noktaları

Polarize filtreyi çevirerek en koyu renkleri bulmak yukarıda anlattığımız biçimde olanaklı ama bu koyu renkler bazı zamanlar aşırıya kaçabilir ve fotoğraftaki doğal renkleri bozabilir. Amacımız insan gözünün gördüğü biçime yakın fotoğraflar çekmek olacağına göre doğal olmayan renkleri engellemek için bu çevirme işini yaparken maksimum noktadan biraz geri gelmeliyiz.

Bazı polarize filtrelerin camında istenmeyen bir renkte örneğin yeşil bir ton vardır. Böylece çektiğiniz her fotoğrafta biraz yeşile kayma görürsünüz. Polarize filtreler sadece gri renkli olmalıdırlar. Bu yüzden polarize filtre alırken mutlaka deneyerek veya önce kullanıcılara sorarak karar verin.

Son zamanlarda bazı kaliteli güneş gözlüklerinde cam üzerine ışığı polarize edecek bir tabaka eklenmeye başlandı. Aracınızı güneşli bir günde kullanırken, güneş ışığı karşıdan geliyorsa, yoldan ve otomobil direksiyonunun önündeki yüzeylerden bazen çok fazla oranda yansıma olabilir. Yansıyan bu ışıklar, bu yüzeyler cam veya aynadan yapılmamış olsa da bir miktar polarize olacaktır. Polarize filtre özelliği olan gözlük kullanırsanız yansıyan bu ışık bir miktar engellenecektir. Böylece araç kullanırken yolu daha iyi görebilirsiniz. Güneş gözlüğü alırken bunu da düşünmeniz yerinde olacaktır.

Meraklısına…

Sirküler polarize filtreler, bir lineer polarize filtre üzerine ışığı geçerken değiştirecek optik etkili bir tabaka eklenerek elde edilir. Bu tabaka özel bir kristalden oluşur ve üzerine gelen polarize ışığı aynı yönde iki ayrı dala ayırır. Bu tip yansıma yapan kristaller çok eskiden beri bilindikleri halde kullanımları son zamanlarda artmıştır. Bu tip kristallere örnek olarak,mika, kalsit ve quartzı verebiliriz. Bu tabaka, 45 derece açıyla yerleştirildiğinden üzerine gelen polarize ışığın bir kısmının polarizasyon açısının değişmesine de neden olur. Polarize ışığın açısının değişmesi kristalin yapısı nedeniyle her seferinde biraz farklıdır ve spiral gibi dönerek ilerleyen dalgalar elde edilir.

Bu tabaka ikinci daldaki ışığın aynı zamanda çeyrek dalga boyu kadar gecikmesini sağlar. Bu gecikmenin nedeni bu dalgaların kristal içinde diğerine göre daha uzun bir yol almasıdır. Gecikmenin miktarı kristal tabakasının kalınlığı değiştirilerek ayarlanabilir. Bu kalınlık, gözle görünen ışık skalası içinde tam ortada bulunan sarı rengin dalga boyunun dörtde biri kadar gecikme sağlayacak biçimde seçilir. Bu nedenle sirküler polarize filtreler fotoğraf çekerken özellikle sarı ışık ve yakınında bulunan renklerde azalma yönünde değişikliklere neden olurlar. Bunu engellemek için bazı üreticiler polarize filtreler üzerine bu etkiyi azaltacak “skylight” filtre tabakası eklerler.Son