Evde Çevreci Olmak

Evde Çevreci Olmak

İyi bir çevreci olmanın tek yolu gösterilere katılmak, kendinizi enerji santrallerinin kapısına zincirlemek veya polisle çatışmak değil. Evinizde veya işyerinizde bile bazı basit önlemlerle çevreyi korumanız olanaklı. Bu önlemler doğa kaynaklarının tükenmesini azaltması yanında sizin de tasarruf yapmanızı sağlayacak.

Günümüzde artan dünya nüfusu nedeniyle kaynakların giderek daha fazla tüketilmesi insanların ve diğer canlıların yaşamlarını değiştirecek hatta tehlikeye sokacak boyutlara geldi. Bugünlerde doğada veya kentlerde yeşil alanlar giderek daha azalmakta ve kirlenmekte. Denizler ve ırmaklar da kirlilikten kendilerine düşen payı almakta, artık bir gölde balıkların yaşaması bile şaşırtıcı olarak görülmekte. Haber kaynaklarında doğada türü tükenen artık göremeyeceğimiz canlıları okumak sıradan olmaya başladı.

Doğayı Korumak Neden Önemli?

Her şey bu kadar kötü mü? Karamsar olmak için sayısız neden var, özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde her gün çevre felaketleri yaşanmakta. Bizim gibi ülkeler yeni fabrikalara, konutlara ve yollara muhtaçlar, bunun yanında bunların yarattığı çevre sorunlarını çözecek maddi kaynakları yok. Çevre kirliliği sonucunda neler olacağını görmek için ise fazla beklemeye gerek kalmayacak gibi. Biliyorsunuz dünya iklimi giderek daha hızlı bir biçimde değişmeye başladı. Atmosferdeki gazların yarattığı sera etkisi nedeniyle ortaya çıkan küresel ısınmadan kaynaklanan dünyadaki hava durumu değişiklikleri nedeniyle bütün canlıların yaşamı giderek değişmekte.

Çevre sorunlarının kısa sürede çözümü zor, tek yol doğada eskiden beri var olan denge ve düzenin yeniden sağlanması. Bu çözüm için uluslararası kuruluşlar, ülkeler ve bireylerin birlikte çalışması gerekiyor. Gerçekten de bütün dünyada çok yavaş biçimde ve çoğu zaman yetersiz kalan çözüm çalışmaları var. Dünyadaki ülkelerin yöneticileri isteksiz bir biçimde çeşitli toplantılarda değişik ve çok uygulanmayan kararlar alıyorlar.

Bu karamsar tabloyu düşünerek doğayı korumak için hepimizin bireysel olarak evimizde veya işyerimizde uygulayabileceğimiz önlemler var.

Az Enerji Kullanın

Günümüzde enerjiye ulaşmak çok kolaylaştı, artık her evde elektrik var ve elektrik kesintileri yok denecek kadar az. Fakat evlerimizin içine giren elektrik enerjisini üretmek için kullanılan barajlar, kömür veya doğal gaz santralleri hem kurulmaları hem de işletimleri sırasında doğaya zarar verirler. Örneğin yanlış biçimde doğa için en zararsız olduğu düşünülen barajlar özellikle büyük hacimli su tutuyorlarsa etrafında bulunan doğa parçasının nem oranını ve iklimini değiştirirler. Oluşturulan bu büyük su kitlesi hayvanların yuvalarını yok edebilir, hatta bir ormanı ikiye bölebilir. Bunun yanında barajların bir kullanım ömrü var, belli bir süre sonunda ırmak su akımı ile gelen alüvyon barajın içini doldurarak kullanılmasını engeller. Gördüğünüz gibi bir baraj bile doğaya oldukça büyük zararlar veriyor, diğer türden örneğin kömür ve doğalgaz kullanan enerji santrallerinin verdiği zararları anlatmak gereksiz.

Gereksiz enerji kullanımı genel tüketimi artırarak yeni enerji santrallerinin kurulmasını bu da çevre sorunlarının büyümesine neden olur. Öncelikle evinizde elektrikli veya elektronik araçlarınızı gereksiz çalıştırmayın. Hatta kullanmadığınız araçları uykuya geçirerek değil açma-kapama düğmelerini kullanarak kapatın. Böylece araç içinde bulunan ışık ve transformatörlerin gereksiz yere enerji tüketmesini engellemiş olursunuz. Bu amaç için varsa elektronik araçlar üzerindeki düğmeleri kullanabilir veya kapatma düğmeli uzatma kablolarını da kullanabilirsiniz.

Gelecekte bir elektrikli veya elektronik cihaz satın alacaksanız az enerji tüketen modelleri tercih edin. Örneğin aydınlatma için normal veya flörosan ampüller yerine LED ışıklar satın alın. Biliyorsunuz normal flamanlı veya flörosan ampüller kullanımları sırasında elektrik enerjisinin önemli bir kısmını ısıya dönüştürürler. Bunun yanında flöresan ampüller ömürlerinin sonunda çöpe atıldıklarında içerdikleri tehlikeli kimyasal maddeler doğaya zarar verecektir. Bu yüzden etrafınızdaki ışık kaynaklarını LED ampüller ile değiştirin.

Fosil Yakıtlı Araçlarla Yolculuk Yapmayın

Şehir içinde yolculuk için toplu taşım araçlarını veya bisiklet kullanın. İnsanların yolculuk için otomobil kullanması yollarda trafik artmasına, eksoz gazlarının ve aşınan lastiklerin çevreyi kirletmesine neden olur. Türkiye’de çoğu şehirde toplu taşım araçları yeterli değil ve bisiklet için uygun yollar yok. Yeni bir eve taşınırken toplu taşıma araçlarına yakın olmasına ve bisiklet kullanımı için uygun koşullar olma durumuna göre karar verebilirsiniz.

Yeni bir otomobil satın alırken motoru fosil yakıtlı türleri değil, hibrit veya daha iyisi elektrikli otomobil modellerini tercih edin. Teknolojideki gelişmeler sayesinde elektrikli otomobillerde kullanılan lityum iyon pillerin gücünün artırılmasıyla artık daha uzun menzillerde yolculuk yapılabiliyor. Bunun yanında şehir içi veya dışında çok sayıda elektrikli otomobil şarj istasyonu kurulmuş durumda. Bu yüzden günümüzde yeni otomobil alacak kişilerin seçimini elektrikli modeller üzerinde yapması çok mantıklı olacak. Dünyada biraz da devletlerin teşvikleri sayesinde elektrikli otomobil kullanımı giderek artıyor, her marka yeni modeller piyasaya sunuyor. Günümüzde fosil yakıtlı motoru olan bir otomobil alırsanız gelecekte bunu uygun fiyatla satmakta zorluk çekebilirsiniz.

Gereksiz Kağıt Kullanmayın

Kağıt biliyorsunuz çoğunlukla ağaçlardan yapılır ve kullandığınız her yaprak kağıt için dünyanın bir köşesinde ormandan ağaçlar kesilir. Bunun yanında kaliteli kağıt türlerinin üretimi için kağıdı beyazlatıcı kimyasal işlemler yapılır. Sonuçta çöpe giden her kağıt hem ormanların alanının azalmasına hem de doğada zararlı kimyasal maddelerin birikmesine neden olur.

Öncelikle okunacak her belgeyi yazıcıdan çıkarıp elinize almak gibi kötü bir alışkanlığınız varsa bunu bırakın. Okunacak yazıları bilgisayar ekranında okumaya alışmaya çalışın. Gazeteleri veya dergileri, belki gazete yazarları veya satıcılar çok kızacak ama internetten okumaya çalışın. Saklamak istediğiniz sayfaları yazıcıdan çıkarmayın, bunun yerine en güzel çözüm bütün web sayfasını grafikler ve yazılarla birlikte “pdf” dosyasına dönüştürmek. Bu özellik önceleri sadece Apple bilgisayarlarda kullanılan macOS X işletim sisteminde vardı, şimdi Windows 10 işletim sisteminde de var.

Plastikten Uzak Durun

Plastik 1907 yılında bulunduktan sonra kullanıldığı dönem boyunca çok etkileyici bir buluş olarak görülmüş, gündelik yaşamda ve teknolojide çok büyük ilerlemeler sağlamıştı. Günümüzde plastiğin çok çeşitli türleri var ve sayısız eşyanın üretiminde kullanılıyor. Bu arada geçen yüzyıldan fazla süre sonunda sadece şehir çöp depolama alanlarında değil, artık en yüksek dağların tepelerinde veya okyanusların en derin yerlerinde plastik atıklar var. Artık içilen su veya yenilen gıdalar içinde dahi gözle görülemeyecek kadar küçük plastik parçacıkları bulunuyor.

Günümüzde tüm plastik türleri yerine kullanılabilecek başka bir madde yok ama bazı kullanım alanları için uygun alternatifler var. Özellikle bardak, tabak veya pipet gibi tek kullanımlık plastik malzemeler yerine gerçeklerini kullanarak başlayabiliriz. Gıdaların saklanması için cam veya çelik kaplar, saksılar için eskiden olduğu gibi toprak tercih edilebilir. Markette gıda alışverişi yaparken plastik kaplarda satılanları değil cam kavanoz veya teneke kutuları satın alabiliriz. Evet cam kavanozlu olan ürünler biraz daha pahalı ama bu fiyat farkını ödemeliyiz.

Çöplerinizi Ayrıştırın

Günümüzde bütün modern kentlerde çöpler sınıflara ayrılıp gerekli olduğu biçimde yok ediliyor veya yeniden kullanıma sokulmak için ayrıştırılıyor. Böylece atılması gereken çöplerin hacmi azaldığı gibi yeniden kullanıma sokulan çöp sayesinde ekonomik kazanç yaratılıyor. Çevre konusunda bilinçli bir kişi olarak çöpleri evde ayrıştırıp gerektiği gibi yok edilmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Eskimiş veya işe yaramayan plastik parçaları yine belediye tarafından toplanacak biçimde çöpe atın. Plastik maddelerin yakılması etrafa zararlı kimyasal maddeler ve gazlar salınmasına neden olacaktır. Plastik doğada çok uzun süre bozulmadan kalabilir, bunları normal çöpe atarsanız belki bulunuğunuz yerdeki belediye tarafından kurulmuş çöp arıtma tesisi varsa burada yeniden kullanıma sokulabilir.

Eski Elektrikli veya Elektronik Cihazlar

Kullanmadığınız veya bozuk elektrikli veya elektronik aletleri ikinci el eşya satan yerlere veya hurdacılara satmaya çalışın. Diğer bir seçenek çalışır durumda olanları bunlara gereksinmesi olan fakat satın alamayacak durumda olan kişilere vermeniz olabilir. Örneğin eski bilgisayarınızı etrafınızda bulunan bir öğrenciye verebilirsiniz. Bir bilgisayar ne kadar eski olursa olsun yazı yazmak veya internete girmek için yeterli olacaktır. Bunu yapmadan önce bilgisayarınızın sabit diskini silip, temiz bir işletim sistemi ve uygun uygulamalar kurmak, bilgisayarla birlikte evinizde bulunan kurulum CD’lerini vermek çok iyi olacaktır.

Eğer maddi değeri olmayacak ve çalışamayacak durumda bir elektronik araç varsa elinizden geliyorsa bunların bütün parçalarını söküp ileride işe yarayacak olanları sınıflandırarak saklamanız iyi bir yöntemdir. Gerekirse bir lehim aleti kullanarak bütün düğmeleri, ışıkları veya bağlantı kablolarını sökebilirsiniz. Örneğin bilgisayar içinden çıkan sabit disk kabloları ileride başka bir bilgisayarınız için gerekli olabilir. Zaman içinde hiç işinize yaramayacağınızı düşündüğünüz parçaları çöpe atabilirsiniz, böylece çöpe giden malzeme sayısı çok azalacaktır.

Pilleri Unutmayalım

Öncelikle pillerden başlarsak, bitmiş pillerin çoğu türünün normal çöpe atılmaması gereklidir. Pillerde bulunan bazıları zehirli olabilen kimyasal maddeler çöp depolama alanlarında veya etrafında bir doğa katliamı olmasına neden olacaktır. Bu nedenle pillerin geri dönüşümü üzerinde bulunan yazı ve simgelere bakarak öğrenebilirsiniz. Üzerinde bir uyarı yazısı olmayan pilleri belediyelere ait çöp toplama merkezlerine gitmesi koşuluyla normal çöpe atabilirsiniz. Son olarak bitmiş pillerinizi herhangi bir yere örneğin sokağa atmayın, etraftaki hayvanlar ve çocuklar için zararlı olabilir.Son