Alan Derinliği

Fotoğrafçılıkta Alan Derinliği Nedir ve Nasıl Kullanırsınız? – Alan derinliği, bir lens sisteminin fotoğraf çekilmesi sırasında, karşıdaki obje üzerine odaklanırken, objenin etrafında net olarak görüntü oluşturabildiği uzaklık dilimidir. Çekilen fotoğrafta bu dilim içinde kalan nesneler net, arkada veya önde olan nesneler ise bulanık görülür.

Alan derinliği izleyicilerin objenin üzerine dikkatini toplamak ve genel olarak fotoğrafın estetik gücünü artırmak için kullanabilirsiniz. Örneğin bir portre fotoğrafında objeniz etrafındaki alanın bulanık olmasını sağlarsanız izleyicilerin dikkati objeniz üzerine yoğunlaşacaktır. Bunun yanında bir doğa fotoğrafı çekerken tam tersine bütün fotoğrafınızın net olmasını isteyebilirsiniz. Bu etkileri yaratmak için alan derinliği kavramını bilmek ve duruma göre kullanmanız gerekli olacaktır.

Alan Derinliği Nasıl Oluşur?

Fotoğraf makinalarında kullanılan lenslerin içindeki yakınsak mercekler karşıda bulunan bir objenin görüntüsünü tam odak noktasında yani sensör üzerinde net olarak oluşturur. Objeye göre daha yakındaki veya daha uzaktaki nesnelerden çıkan ışık ışınları ise odak noktasında net bir görüntü oluşturmaz. Böylece sensör üzerinde net görüntü oluşan objeniz etrafındaki bu uzaklık dilimine alan derinliği denir.

Alan Derinliği Oluşması
Alan Derinliği Oluşması – Fotoğraf çekerken karşıdaki objenin görüntüsü netlenirse, objenin bulunduğu yerdeki belli bir uzaklık dilimi dışında görüntü net olmayacaktır.

Alan derinliğini kullandığınız mercek sisteminin odak uzunluğu ve diafram açıklığı belirler. Alan derinliği etkisi yaratmak istiyorsanız odak uzunluğu fazla olabilen bir lens (zoom lens) veya diafram açıklığı fazla olabilen bir lens kullanmalısınız. Örneğin kullandığınız lensin odak uzunluğu yeterince fazla olursa uzaktaki objeler etrafında bile dar bir alan derinliği oluşur.

Pratikte fotoğraf çekimi sırasında alan derinliği oluşturmak için odak uzunluğu yerine diafram açıklığını değiştirmek daha kolay olacaktır. Diafram açıklığının fazla olduğu durumlarda karşıdaki objeden sensör üzerine gelen ışığın netleme yapılmayan kısmı bulanık olacaktır. Kullandığınız lensin diafram açıklığı yeteri kadar küçültülürse bu dar açıklık “camera obscura” etkisi yaratarak alan derinliği diliminin çok uzun olmasını sağlayacaktır.

Alan Derinliğini Kullanmak Ne İşe Yarayacak?

Alan derinliği etkisini kullanmak fotoğraflarınızın estetik değerini artırabilir, buna bir örnek “makro” denilen çekimlerdir. Bu tür fotoğraflarda küçük bir obje çok yakından büyütülerek görüntülenir ve objenin etrafınki nesnelerin belirgin olması izleyici tarafından objenin algılanmasını azaltabilir. Bu yüzden makro fotoğraflarda sıklıkla alan derinliği etkisi kullanılarak etraftaki nesnelerin fotoğraf üzerinde net olarak görünmesi engellenir.

Alan derinliği için örnek
Alan derinliği için örnek – Soldaki fotoğraf çekilirken diafram açıklığı 11 olarak kullanıldı. Soldaki objenin öne çıkmasını sağlaması amacıyla alan derinliği etkisi yaratmak için diafram açıklığı 4 yapıldı.

Manzara fotoğrafı çekimlerinde alan derinliği diliminin uzunluğu artırılarak her nesnenin fotoğraf üzerinde net olması sağlanır. Böylece kadraj içindeki her nesne örneğin yakındaki bir ağaç, biraz uzaktaki göl ya da çok uzaktaki bir dağ fotoğraf üzerinde net olarak görünür. Böyle bir fotoğrafta manzaranın güzelliği izleyicileri daha kolay etkileyecektir.

Alan Derinliği İçin Bir Püf Noktası

Alan derinliği etkisini kullanacağınız bir durum hareketli objelerin fotoğrafının çekimi olabilir. Çocuğunuzu bir salıncakta sallanırken veya hareket halindeki bir sporcuyu net bir biçimde fotoğraf üzerinde görmek isteyebilirsiniz ama odak ayarını bu kadar hızlı olarak nasıl yapacaksınız? Ne yazık ki bir salıncağın hareketi kadar hızlı odak ayarı yapmanız elle veya otofokusla çok kolay değil. Bunun için garantili bir yöntem diafram açıklığını yeteri kadar küçülterek alan derinliğini dilimini uzatmaktır. Örneğin salıncak iki metre ileri-geri gidiyorsa alan derinliği de bu kadar olmalıdır. Bu arada doğal olarak enstantane ayarını da uygun oranda artırmanız yani pozlamayı uzatmanız gerekli olduğunu unutmayın.Son